रामस्य दिनम् — सर्वाः विभक्तयः
Rāma's day — all seven cases in one story

एकस्मिन् दिने सर्वाः विभक्तयः — महापुनरावृत्तिः।

Capstone: one story, every case — and you retell it as your own.

श्रवणम् · Listen

कथां वदामि, शृणु!
 सीता —  हे राम! एकां कथां वद! 
Rāma! Tell me a story!  
 रामः —  शृणु! एकः कृषकः ग्रामे वसति। प्रातःकाले सः क्षेत्रं गच्छति। 
Listen! A farmer lives in a village. In the morning he goes to his field.  
 रामः —  सः दण्डेन वृषभौ नयति, पुत्रेण सह कार्यं करोति। 
He drives his two oxen with a stick and works together with his son.  
 रामः —  मध्याह्ने तस्य पत्नी पुत्राय कृषकाय च भोजनं ददाति। 
At noon his wife gives lunch to the son and the farmer.  
 रामः —  सायङ्काले सः क्षेत्रात् आगच्छति, नद्यां स्नानं करोति, गृहे विश्राम्यति। 
In the evening he comes back from the field, bathes in the river, and rests at home.  
 सीता —  साधु! कृषकस्य दिनं सरलं, किन्तु कथायां सर्वाः विभक्तयः सन्ति! 
Lovely! The farmer's day is simple — but the story holds all the cases!  

विवरणम् · Explanation

कथां पुनः पश्यतु — कृषकः (प्रथमा) क्षेत्रं (द्वितीया) दण्डेन पुत्रेण सह (तृतीया) पुत्राय (चतुर्थी) क्षेत्रात् (पञ्चमी) कृषकस्य (षष्ठी) ग्रामे नद्यां प्रातःकाले (सप्तमी) — “हे राम!” (सम्बोधनम्) इति च!

Read the story again as a case-hunt: कृषकः is the doer (प्रथमा), क्षेत्रम् the goal (द्वितीया), दण्डेन / पुत्रेण सह the means and company (तृतीया), पुत्राय the receiver (चतुर्थी), क्षेत्रात् the source (पञ्चमी), कृषकस्य the owner (षष्ठी), ग्रामे / नद्याम् / प्रातःकाले the places and times (सप्तमी), and हे राम! the call.

रामशब्दस्य सम्पूर्णा यात्रा, वाक्येषु एव — रामः पठति · रामं पश्यामि · रामेण सह गच्छामि · रामाय ददामि · रामात् श्रेष्ठः · रामस्य गृहम् · रामे स्नेहः · हे राम! एवम् एव हरिः, गुरुः, रमा, नदी, फलम् — सर्वे शब्दाः अष्टसु स्थानेषु क्रीडन्ति।

Here is राम's complete journey, learnt as eight living sentences: रामः पठति · रामं पश्यामि · रामेण सह गच्छामि · रामाय ददामि · रामात् श्रेष्ठः · रामस्य गृहम् · रामे स्नेहः · हे राम! You never memorised a table — yet you now own the whole singular declension, and the same eight slots for हरि, गुरु, रमा, नदी and फल।

शब्दाः · Vocabulary

शब्दः	Meaning	टिप्पणी · Note
कृषकः	farmer
क्षेत्रम्	field
वृषभः	ox, bull	वृषभौ — the two oxen
पत्नी	wife
विश्राम्यति	rests
कार्यम्	work, task

अभ्यासः · Practice

पदं विभक्त्या योजयतु। Match each word from the story with its case.

“सः पुत्रेण सह कार्यं करोति।” — “पुत्रेण” अत्र किमर्थं तृतीया? Why is पुत्रेण in the instrumental here?

कृषकः प्रातःकाले क्षेत्रं गच्छति, सायङ्काले ________ आगच्छति। (क्षेत्रम्) The farmer goes TO the field in the morning and comes back FROM it in the evening.

वाक्यं रचयतु — “At noon the wife gives food to the farmer.” Arrange the words.

“नद्यां स्नानं करोति” — “नद्याम्” इति केन प्रश्नेन आगच्छति? Which question does नद्याम् answer?

हे ________! त्वम् इदानीं सर्वाः विभक्तयः जानासि! (मित्रम्) O friend! You now know all the cases!

वाक्यव्यवहारः · Use it

इदानीं भवतः/भवत्याः कथा! स्वदिनस्य कथाम् अष्टभिः वाक्यैः वदतु — प्रत्येकं वाक्ये भिन्ना विभक्तिः भवतु: कः? किं करोति? केन वा केन सह? कस्मै? कस्मात्? कस्य? कुत्र कदा? अन्ते स्वम् एव सम्बोधयतु — “हे …, साधु करोषि!” इति।

Now tell YOUR story: eight sentences about your own day, each spotlighting a different case — who you are, what you do, with what or whom, for whom or what purpose, from where, whose things, where and when. Finish by congratulating yourself in the vocative: हे …, साधु करोषि! Level 3 complete.