Level 4 · Lesson 1

ह्यः कुत्र अगच्छः?
Yesterday: the लङ् past (singular)

लङ्-लकारेण ह्यः-वार्तां वदति — अगच्छम्, अगच्छः, अगच्छत्।

Talk about yesterday with the लङ् past tense in the three singular persons.

श्रवणम् · Listen

माता पुत्रश्च
 माता —  पुत्र! ह्यः सायङ्काले त्वं कुत्र अगच्छः? 
Son! Where did you go yesterday evening?  
 पुत्रः —  अम्ब, अहं क्रीडाङ्गणम् अगच्छम्। 
Mother, I went to the playground.  
 माता —  तत्र त्वं किम् अपश्यः? 
What did you see there?  
 पुत्रः —  अहं कन्दुकक्रीडाम् अपश्यम्। मोहनः अपि तत्र अक्रीडत्। 
I watched a ball game. Mohana was playing there too.  
 माता —  ततः त्वं किम् अखादः? 
And then what did you eat?  
 पुत्रः —  अहं गृहे एकं फलम् अखादम्। 
I ate a fruit at home.  

विवरणम् · Explanation

“अहं गच्छामि” इति वर्तमानकालः। “अहम् अगच्छम्” इति भूतकालः। एषः लङ्-लकारः। धातोः पूर्वम् “अ” आगच्छति — गच्छामि → अगच्छम्, गच्छसि → अगच्छः, गच्छति → अगच्छत्।

गच्छामि means I go; अगच्छम् means I went. This is the लङ् past tense. Two things change: a little अ appears in front of the verb, and the endings shift — ‑आमि becomes ‑अम्, ‑असि becomes ‑अः, and ‑अति becomes ‑अत्।

अन्ये धातवः अपि एवम् एव — अपश्यम्/अपश्यः/अपश्यत्, अखादम्/अखादः/अखादत्, अपठम्/अपठः/अपठत्। “ह्यः” इति शब्दः भूतकालं सूचयति।

Every verb you know from Level 2 follows the same pattern: अपश्यत् (saw), अखादत् (ate), अपठत् (read), अक्रीडत् (played), अवदत् (said). The word ह्यः (yesterday) is your signal to switch into लङ्।

शब्दाः · Vocabulary

शब्दः	Meaning	टिप्पणी · Note
ह्यः	yesterday
अगच्छम्	I went	गच्छामि → अगच्छम्
अगच्छः	you went	गच्छसि → अगच्छः
अगच्छत्	he/she went	गच्छति → अगच्छत्
अपश्यम्	I saw
अखादम्	I ate
अक्रीडत्	he/she played

अभ्यासः · Practice

“सः ह्यः पुस्तकम् ________।” — किं पदं युक्तम्? He read a book yesterday. Which form fits?

अहं ह्यः विद्यालयम् ________। (गम्) I went to school yesterday.

त्वं ह्यः किम् ________? (खाद्) What did you eat yesterday?

वाक्यं रचयतु — “I saw a film yesterday.” Arrange the words.

योजयतु। Match person and form.

वाक्यव्यवहारः · Use it

ह्यः भवान्/भवती कुत्र अगच्छत्? त्रीणि वाक्यानि वदतु — “अहं ह्यः … अगच्छम् / अपश्यम् / अखादम्” इति।

Tell yesterday's story in three sentences: where you went (अगच्छम्), what you saw (अपश्यम्), what you ate (अखादम्). Say them aloud before writing.