पाठक्रमःLevel 3 · विभक्तिप्रयोगः → पाठः 15

Level 3 · Lesson 15

गुरोः गृहम्, नद्याः जलम्
Belonging everywhere — genitive of all noun types

हरेः भक्तः, गुरोः वचनम्, रमायाः जनकः, नद्याः जलम्।

The genitive on i-, u- and feminine words — and relations beyond owning.

श्रवणम् · Listen

नद्याः समीपे

रामः — एषा नदी सुन्दरी! नद्याः जलं कीदृशम्?
What a beautiful river! How is the river's water?
सीता — नद्याः जलं शीतलं मधुरं च।
The river's water is cool and sweet.
रामः — तत्र कः उपविशति?
Who is sitting over there?
सीता — सः गुरोः शिष्यः, हरेः भक्तः च। प्रतिदिनम् अत्र हरेः नाम स्मरति।
He is the guru's pupil and a devotee of Hari. He remembers Hari's name here every day.
रामः — तस्य समीपे का बालिका?
And the girl near him?
सीता — सा रमायाः भगिनी — गुरोः गृहं प्रति गच्छति।
She is Ramā's sister — heading to the guru's house.

विवरणम् · Explanation

षष्ठ्याः लघुसूची — रामस्य · हरेः · गुरोः · रमायाः · नद्याः · फलस्य। हरिः → हरेः, गुरुः → गुरोः — एते पञ्चमीसमाने रूपे! वाक्यस्य अर्थः एव वदति का विभक्तिः इति।

The genitive family: रामस्य · हरेः · गुरोः · रमायाः · नद्याः · फलस्य. Heads-up: for हरि, गुरु, रमा and नदी, the genitive looks exactly like the ablative you met in comparison (हरेः, गुरोः, रमायाः, नद्याः). Context decides: गुरोः गृहम् = the teacher's house; गुरोः श्रेष्ठः = better than the teacher.

षष्ठी न केवलं स्वामित्वम् — सम्बन्धमात्रं वदति: नद्याः तीरम् (नदी न स्वामिनी!) · गुरोः वचनम् · हरेः नाम। यः कः अपि “of” सम्बन्धः — सः षष्ठ्याम्।

षष्ठी covers any of-relation, not just owning: नद्याः तीरम् — the bank of the river; गुरोः वचनम् — the teacher's word; हरेः नाम — Hari's name. If English says of, Sanskrit usually says षष्ठी.

शब्दाः · Vocabulary

शब्दः Meaning
वचनम् word, saying
भक्तः devotee
तीरम् bank, shore
शिष्यः pupil, disciple
शीतलम् cool
मधुरम् sweet

अभ्यासः · Practice

प्रथमां षष्ठ्या योजयतु। Match dictionary form with genitive.
________ जलं शीतलम्। (नदी) The river's water is cool.
सः ________ शिष्यः। (गुरुः) He is the guru's pupil.
वाक्यं रचयतु — “The devotee remembers Hari's name.” Arrange the words.
“गुरोः वचनं शृणोमि” / “गुरोः श्रेष्ठः नास्ति” — “गुरोः” इति पदे का का विभक्तिः? In these two sentences, which case is गुरोः each time?

वाक्यव्यवहारः · Use it

पञ्च “of”-वाक्यानि रचयतु — एकं रामस्य इव, एकं हरेः इव, एकं गुरोः इव, एकं रमायाः इव, एकं नद्याः इव। यथा — “मम ग्रामस्य नदी सुन्दरी। नद्याः जलं मधुरम्।”

Build five of-phrases, one for each pattern: …स्य, हरेः, गुरोः, …आयाः, नद्याः — then grow each into a little sentence: मम ग्रामस्य नदी सुन्दरी, नद्याः जलं मधुरम्…