वृक्षात् फलं पतति
Falling from — the ablative of source

कुतः पतति? — वृक्षात्! अपादाने पञ्चमी विभक्तिः।

Movement away from something puts that thing in पञ्चमी (‑आत्): वृक्षात् पतति.

श्रवणम् · Listen

उद्याने वर्षा
 लीला —  राम, पश्य! किं पतति? 
Rāma, look! What is falling?  
 रामः —  वृक्षात् पर्णानि पतन्ति। 
Leaves are falling from the tree.  
 लीला —  तत् किम्? तत् अपि वृक्षात् पतति वा? 
And that? Is that also falling from the tree?  
 रामः —  न, तत् जलम्! आकाशात् जलं पतति — वर्षा भवति! 
No, that is water! Water is falling from the sky — it is raining!  
 लीला —  अयि! मम हस्तात् पुस्तकं पतति! 
Oh no! My book is slipping from my hand!  
 रामः —  शीघ्रं गृहं धावावः! 
Let us run home, quick!  

विवरणम् · Explanation

यस्मात् स्थानात् किम् अपि अपगच्छति पतति वा, तत् स्थानं पञ्चमीं प्राप्नोति। वृक्षः → वृक्षात् · आकाशम् → आकाशात् · हस्तः → हस्तात्। प्रश्नः — “कुतः?” इति।

The point something moves away from — falls from, departs from — takes पञ्चमी, the fifth case. For ‑अ words the ending is ‑आत्: वृक्षात्, आकाशात्, हस्तात्. The question word is कुतः? — from where?

द्वितीया-पञ्चम्योः दिशौ विरुद्धे — “वृक्षं गच्छामि” (towards) · “वृक्षात् आगच्छामि” (away)। एकः वृक्षः, द्वे दिशौ, द्वे विभक्ती!

Notice the two arrows: द्वितीया points toward (वृक्षं गच्छामि — I go to the tree), पञ्चमी points away (वृक्षात् आगच्छामि — I come from the tree). Same tree, opposite directions, different cases.

शब्दाः · Vocabulary

शब्दः	Meaning
पतति	falls
वृक्षः	tree
पर्णम्	leaf
आकाशम्	sky
कुतः	from where?
वर्षा	rain

अभ्यासः · Practice

पर्णं ________ पतति। (वृक्षः) A leaf falls from the tree.

________ जलं पतति। (आकाशम्) Water falls from the sky.

वाक्यं रचयतु — “The book falls from my hand.” Arrange the words.

“वृक्षं गच्छामि” / “वृक्षात् आगच्छामि” — का भिदा? What is the difference between these two sentences?

________ पतति जलम्? — आकाशात्! From where does the water fall? — From the sky!

वाक्यव्यवहारः · Use it

परितः पश्यतु। किं कुतः पतति? आगच्छति? चत्वारि वाक्यानि वदतु — “… …आत् पतति / आगच्छति” इति। यथा — “पर्णं वृक्षात् पतति। बालकः गृहात् आगच्छति।”

Look around (or imagine a windy day): make four sentences with things falling or coming from somewhere — पर्णं वृक्षात् पतति, बालकः गृहात् आगच्छति… Let every sentence carry one clear ‑आत्.