गुरवे नमः
Salutations — नमः and स्वस्ति with the dative

रामाय नमः, गुरवे नमः, हरये नमः — नमःशब्दः चतुर्थीं इच्छति।

The word नमः always points its bow at a dative: रामाय नमः, गुरवे नमः.

श्रवणम् · Listen

मन्दिरे
 रामः —  अम्ब, मन्दिरे किं वदामि? 
Mother, what do I say in the temple?  
 माता —  गणेशस्य पुरतः वद — “गणेशाय नमः” इति। 
In front of Gaṇeśa say: गणेशाय नमः।  
 रामः —  हरिं प्रति किं वदामि? 
And to Hari?  
 माता —  “हरये नमः” इति। सरस्वतीं प्रति “सरस्वत्यै नमः” इति। 
Say हरये नमः। And to Sarasvatī, सरस्वत्यै नमः।  
 रामः —  विद्यालये गुरुं प्रति? 
And to my teacher at school?  
 माता —  “गुरवे नमः” इति वद। गुरुः तुष्यति, “स्वस्ति भवते” इति वदति च! 
Say गुरवे नमः। He will be pleased and say: blessings upon you!  

विवरणम् · Explanation

“नमः” इति शब्दस्य समीपे यः जनः अस्ति, सः सदा चतुर्थ्याम् — रामाय नमः · गणेशाय नमः · गुरवे नमः · हरये नमः · सरस्वत्यै नमः। “नमस्ते” अपि एतस्मात् एव — नमः + ते (तुभ्यम्)!

Whoever receives a नमः stands in चतुर्थी: रामाय नमः, गणेशाय नमः. New shapes: u-stems take ‑अवे (गुरुः → गुरवे), i-stems take ‑अये (हरिः → हरये), feminine ‑ई takes ‑यै (सरस्वती → सरस्वत्यै). And your very first word नमस्ते is just नमः + ते — to you!

“स्वस्ति” अपि चतुर्थीं इच्छति — “स्वस्ति भवते” (भवान् → भवते)। आशीर्वादे एषः प्रयोगः।

स्वस्ति (well-being!) follows the same rule: स्वस्ति भवते — blessings to you. You will hear elders use it as a blessing in reply to your नमः।

शब्दाः · Vocabulary

शब्दः	Meaning	टिप्पणी · Note
नमः	salutation, bow	+ चतुर्थी
स्वस्ति	well-being, blessing	+ चतुर्थी
गणेशः	Gaṇeśa
सरस्वती	Sarasvatī	चतुर्थी = सरस्वत्यै
पुरतः	in front of
तुष्यति	is pleased

अभ्यासः · Practice

________ नमः। (गुरुः) Salutations to the teacher.

________ नमः। (हरिः) Salutations to Hari.

देवं नमोवाक्येन योजयतु। Match each name with its salutation.

“नमस्ते” इति पदे “ते” इत्यस्य अर्थः कः? In नमस्ते, what does ते mean?

वाक्यं रचयतु — “The devotee says: salutations to Rāma.” Arrange the words.

वाक्यव्यवहारः · Use it

भवान्/भवती कान् नमति? पञ्च नमोवाक्यानि वदतु — देवाय, गुरवे, जनकाय, जनन्यै, मित्राय… प्रत्येकं नाम चतुर्थ्यां भवतु।

Compose five salutations of your own — to a deity, your teacher, your parents, a friend: …आय नमः / …वे नमः / …यै नमः। Then greet someone today with a full मम गुरवे नमः and watch them smile.