पाठक्रमः → Level 13 · कृदन्त-प्रकरणम् → पाठः 5
Level 13 · Lesson 5 लृटः सद्वा — करिष्यन् करिष्यमाणः
Future participles: kariṣyan, kariṣyamāṇaḥ
लृटः सद्वा इति भविष्यति शतृशानचौ — करिष्यन्, करिष्यमाणः।
The future participles: śatṛ/śānac on the lṛṭ stem — kariṣyan, kariṣyamāṇaḥ.
स्मरणम् · You already know this
भवान् “श्वः गमिष्यामि” इति वदति। “गमिष्यन् अस्मि” इत्यपि श्रुतं स्यात् — “यः गमिष्यति सः गमिष्यन्”। भविष्यदर्थे अपि शतृशानचौ भवतः — लृटः स्थाने।
You say श्वः गमिष्यामि 'I'll go tomorrow.' Sanskrit also has a participle for it: गमिष्यन् 'one who is about to go.' The same śatṛ/śānac pair, this time replacing the future lṛṭ.
सूत्राणि · The sūtras
लृटः सद्वा
लृटः स्थाने शतृशानचौ (सत्संज्ञकौ) वा भवतः।
The pair śatṛ-śānac (jointly nicknamed sat) optionally replaces lṛṭ — giving future participles.
स्यतासी लृलुटोः
लृ-लकारयोः लुटि च परे धातोः स्य-तासी प्रत्ययौ — लृटि स्यः।
Before the lṛ-lakāras the root takes the marker स्य — the same स्य of करिष्यति that you have used since Level 4.
आने मुक्
करिष्य + आन → करिष्यमाण — मुगागमः पूर्ववत्।
The śānac version takes the same म् augment: करिष्यमाण — with ṇatva from the ṣ (8.4.2).
प्रक्रिया · Derivations
कृ + लृट् + शतृ → करिष्यन्
कृ + लृट् + शानच् → करिष्यमाणः
एवं गमिष्यन्, पठिष्यन्, भविष्यन् — “भविष्यत्” इति कालनाम अपि एतस्मात् एव शत्रन्तात्!
So गमिष्यन् 'about to go', पठिष्यन्, भविष्यन् — and notice: the very word भविष्यत् 'the future' is this śatṛ participle of भू।
अभ्यासः · Practice
लृटः सद्वा इत्यत्र “सत्” किम्? What does sat refer to in 3.3.14?
गम्-धातोः भविष्यच्छत्रन्तम् — श्वः ग्रामं ________ सः अद्य सज्जते। About to go to the village tomorrow, he prepares today.
वर्तमानं भविष्यता योजयतु। Match present and future participles.
करिष्यमाणः इत्यत्र णत्वं केन? What causes the ṇ of करिष्यमाणः?