पाठक्रमः → Level 13 · कृदन्त-प्रकरणम् → पाठः 1
Level 13 · Lesson 1 कृत्-परिचयः — तव्यत् अनीयर् च
Introducing kṛt suffixes: tavya and anīya
कृदतिङ्, कृत्याः, तव्यत्तव्यानीयरः — कर्तव्यम्, करणीयम्, पठनीयम्।
What a kṛt suffix is, the kṛtya group, and the gerundives kartavyam, karaṇīyam, paṭhanīyam.
स्मरणम् · You already know this
“मया किं कर्तव्यम्?” “एषः ग्रन्थः पठनीयः” इति वाक्यानि भवान् आर्क-ए-काले एव वदति स्म। कर्तव्य-पठनीय-शब्दौ धातुजन्यौ — अद्य आरभ्यते कृदन्तप्रकरणम्, यत्र आर्क-ए-भाषायाः अर्धं व्युत्पाद्यते!
You have long said मया किं कर्तव्यम् 'what should I do?' and एषः ग्रन्थः पठनीयः 'this book is worth reading.' Both words grow straight out of roots. Welcome to the kṛdanta chapter — where half your Arc A vocabulary finally gets derived.
सूत्राणि · The sūtras
आर्धधातुकत्वात् गुणः भवति — कृ → कर् (तव्ये), कर् (अनीये)। सेट्सु धातुषु इडागमः — पठ् + इ + तव्य = पठितव्यम्।
These are ārdhadhātuka, so the root takes guṇa: कृ → कर्तव्य, करणीय। Seṭ roots insert iṭ before तव्य: पठितव्यम् 'to be read'.
प्रक्रिया · Derivations
- पठ् + अनीय — तव्यत्तव्यानीयरः (3.1.96)
- पठनीय — वर्णमेलनम् — पठनीयः ग्रन्थः, पठनीयम् इति नपुंसके