नामधातवः — पुत्रीयति नमस्यति
Denominative verbs: putrīyati, namasyati

सुबन्तात् क्यच्-प्रत्ययेन धातुनिर्माणम् — पुत्रीयति, नमस्यति।

Making verbs out of nouns with kyac: putrīyati 'longs for a son', namasyati 'pays homage'.

स्मरणम् · You already know this

“नमस्यामि” इति पदं भवान् प्रथमस्तरात् एव वदति। तत् नाम्नः निष्पन्नं क्रियापदम् — “नमः” इति सुबन्तात्! संस्कृते नामापि धातुः भवितुम् अर्हति — एते “नामधातवः”।

Since Level 1 you have said नमस्यामि 'I bow.' That verb is actually built from the *noun* नमः. Sanskrit lets nouns become roots — denominatives, नामधातवः. Today: the suffix क्यच् that does it.

सूत्राणि · The sūtras

सुप आत्मनः क्यच्

लसक 1 · अष्टा॰ 3.1.8 ↗

इच्छाकर्मणः एषितुः सम्बन्धिनः सुबन्तात् क्यच् प्रत्ययः — आत्मनः पुत्रम् इच्छति = पुत्रीयति।

After a noun denoting what one wants for oneself, the suffix kyac is added: 'he wants a son of his own' = पुत्रीयति।

क्यचि ककारचकारौ इतौ — “य” शिष्यते। सः अपि सनाद्यन्ता धातवः इति धातुः — ततः लट् शप् च।

In kyac the क् and च् are markers, leaving य। The result counts as a dhātu (3.1.32) and conjugates normally with śap.

क्यचि च

लसक 2 · अष्टा॰ 7.4.33 ↗

क्यचि परे अवर्णान्तस्य अङ्गस्य ईकारः — पुत्र → पुत्री।

Before kyac, a stem-final a or ā becomes ī: पुत्र + य → पुत्रीय।

नमोवरिवश्चित्रङः क्यच्

लसक 3 · अष्टा॰ 3.1.19 ↗

नमस्-वरिवस्-चित्र-शब्देभ्यः करणे अर्थे क्यच् — नमस्यति, वरिवस्यति।

After नमस्, वरिवस् and चित्र, kyac means 'to do/make': नमस्यति 'pays homage', वरिवस्यति 'serves'.

प्रक्रिया · Derivations

पुत्र + क्यच् → पुत्रीयति

पुत्रम् + क्यच् — सुप आत्मनः क्यच्; सुपः लुक् (3.1.8)
पुत्र + य — ककारचकारयोः इत्संज्ञा लोपश्च
पुत्री + य — क्यचि च — अकारस्य ईकारः (7.4.33)
पुत्रीय + शप् + ति — धातुत्वात् लट्, कर्तरि शप् (3.1.68)
पुत्रीयति — अतो गुणे पररूपम् (6.1.97)

नमस् + क्यच् → नमस्यति

नमस् + य — नमोवरिवश्चित्रङः क्यच् — करोत्यर्थे (3.1.19)
नमस्य + शप् + ति — धातुत्वात् लट्, शप् (3.1.68)
नमस्यति — अतो गुणे पररूपम् (6.1.97)

एवं विष्णूयति (आत्मनः विष्णुम् इच्छति), राजीयति इत्यादीनि अनन्तानि रूपाणि सम्भवन्ति — कविभिः प्रियाणि!

The pattern is productive: विष्णूयति 'longs for Viṣṇu', राजीयति 'wants a king' — poets love coining these.

अभ्यासः · Practice

पुत्रीयति इत्यस्य कः अर्थः? What does पुत्रीयति mean?

पुत्रीयति इत्यत्र ईकारः केन सूत्रेण? Which sūtra gives the ī of पुत्री?

भक्तः देवं ________ — नमः करोति इत्यर्थः। The devotee pays homage to the god — one denominative verb.

नामधातुं विग्रहेण योजयतु। Match each denominative with its analysis.

वाक्यं रचयतु। Arrange: The poet longs for fame (यशस् → यशस्यति).