पाठक्रमः → Level 11 · तिङन्त-प्रकरणानि १ → पाठः 6
Level 11 · Lesson 6 लोट् लङ् च — भवतु, अभवत्
लोट् and लङ्: भवतु and अभवत्
एरुः इति भवतु — अडागमः इतश्च इति अभवत् — आज्ञाभूतयोः लकारौ।
The imperative भवतु via एरुः, and the past अभवत् via the अट् augment.
स्मरणम् · You already know this
द्वितीयस्तरे ‘उपविशतु, पठतु' इति आज्ञाः, चतुर्थस्तरे ‘अगच्छम्, अपठत्' इति भूतकालः — उभयम् अभ्यस्तम्। अद्य भवतु-अभवत्-रूपयोः सूत्राणि।
Commands like उपविशतु (Level 2) and pasts like अगच्छम् (Level 4) are old friends. Two small sūtras explain their endings: ति → तु for commands, and a prefixed अ + clipped त् for the past.
सूत्राणि · The sūtras
मध्यमपुरुषे — सेर्ह्यपिच्च (3.4.87) इति सिः हिः भवति; अदन्ताङ्गात् सः हिः लुप्यते — अतो हेः (6.4.105)। अतः ‘भव!' इति शुद्धम्। उत्तमे आडुत्तमस्य पिच्च (3.4.92) — भवानि भवाव भवाम।
For ‘you': सि → हि (3.4.87), and after an अ-final stem that हि is deleted (अतो हेः 6.4.105) — leaving bare भव ‘be!'. For ‘let me': the augment आट् gives भवानि, भवाव, भवाम (3.4.92).
प्रक्रिया · Derivations
- भू + लोट् → भव + ति — तिप्; शप्-गुण-अयादयः पूर्ववत्
- भव + तु — एरुः — इकारस्य उः (3.4.86)
- भवतु — एवं भवताम् भवन्तु; मध्यमे भव भवतम् भवत