पाठक्रमः → Level 10 · सुबन्त-प्रकरणानि → पाठः 4
Level 10 · Lesson 4 राम-शब्दः ३ — शेषाः विभक्तयः
The word राम III: the remaining cases
रामाय रामात् रामस्य रामाणाम् रामे रामेषु इत्यादीनां प्रक्रिया।
रामाय, रामात्, रामस्य, रामयोः, रामाणाम्, रामे, रामेषु — the nuṭ augment, etva, and ṣatva.
स्मरणम् · You already know this
“रामाय नमः” “रामात् पत्रं पतति” “रामस्य गृहम्” “रामे भक्तिः” — एतानि रूपाणि भवतः जिह्वायां सिद्धानि। अद्य तेषां सूत्रपथं पश्यामः।
रामाय नमः, रामस्य गृहम्, रामे भक्तिः — these roll off your tongue already. Now watch the sūtras build them.
सूत्राणि · The sūtras
राम + ङे → राम + य (7.1.13) → यकारादौ सुपि दीर्घः → रामाय। तथैव राम + भ्याम् → रामाभ्याम्। “यञ्” = य व र ल ञ म ङ ण न झ भ।
राम + ṅe → राम + य, then the stem-final a lengthens before the y: रामाय. The same lengthening gives रामाभ्याम्. The pratyāhāra yañ covers y, v, r, l and the soft nasals and jha/bha.
राम + आम् → नुट् → राम + नाम् → “नामि” (6.4.3) इति दीर्घः → रामानाम् → रेफात् णत्वम् (8.4.2) → रामाणाम्। सप्तमीबहुवचने राम + सु → एत्वम् → रामे + सु → “आदेशप्रत्यययोः” (8.3.59) इति षत्वम् → रामेषु।
राम + ām → nuṭ gives नाम् → the stem lengthens before नाम् (नामि 6.4.3) → रामानाम् → ṇatva → रामाणाम्. And in the locative plural, etva gives रामे + सु, whose स् turns retroflex after the iṇ vowel e: रामेषु (8.3.59).