Level 6 · Lesson 1

अस्तु! भवतु!
Saying yes the Sanskrit way: astu, bhavatu

अस्तु, भवतु, मास्तु, बाढम् — इति सम्मतिवचनानां प्रयोगः।

The everyday formulas of agreement and refusal: astu, bhavatu, māstu, bāḍham.

श्रवणम् · Listen

उत्सवस्य निमन्त्रणम्
 अनिलः —  सुनील, श्वः अस्माकं ग्रामे उत्सवः अस्ति। भवान् अपि आगच्छतु। 
Sunīl, tomorrow there is a festival in our village. You come too.  
 सुनीलः —  अस्तु, अवश्यम् आगमिष्यामि। कदा आगच्छामि? 
Okay, I will certainly come. When should I come?  
 अनिलः —  प्रातः अष्टवादने आगच्छतु। भोजनं मम गृहे एव भवतु। 
Come at eight in the morning. Let lunch be at my house itself.  
 सुनीलः —  भवतु, तथैव करिष्यामि। अहं किमपि आनयामि वा? 
Alright, I'll do just that. Shall I bring anything?  
 अनिलः —  किमपि मास्तु। भवान् आगच्छति इति एव पर्याप्तम्। 
No need for anything. That you are coming is itself enough.  
 सुनीलः —  बाढम्। श्वः मिलामः। 
Very well. See you tomorrow.  

विवरणम् · Explanation

“अस्तु” “भवतु” इति द्वे अपि सम्मतिवचने। “अस्तु” इति ‘तथा भवतु’ इति अर्थः — आङ्ग्लभाषायाः ‘okay’ इव। “मास्तु” इति मा + अस्तु — ‘न आवश्यकम्’ इति सविनयं निषेधवचनम्। “बाढम्” इति दृढा सम्मतिः।

अस्तु and भवतु are both third-person imperatives of ‘to be’ — literally ‘let it be so’ — and they work exactly like English ‘okay / alright’. मास्तु is मा + अस्तु, ‘let it not be’: the politest possible ‘no thanks, no need’. बाढम् is an emphatic ‘certainly!’. These four little words carry half of everyday Sanskrit conversation.

ध्यानं ददातु — “मास्तु” इति निषेधः अपि मृदुः भवति। “न इच्छामि” इति कठोरम् इव भाति, “मास्तु, धन्यवादः” इति तु शिष्टम्।

Note the softness of मास्तु: a flat न इच्छामि (‘I don't want it’) can sound brusque, while मास्तु, धन्यवादः declines graciously. Sanskrit politeness lives in these formulas.

सुभाषितम् · Verse of the day

प्रियवाक्यप्रदानेन सर्वे तुष्यन्ति जन्तवः। तस्मात्तदेव वक्तव्यं वचने का दरिद्रता॥

अर्थः — प्रियस्य वाक्यस्य प्रदानेन सर्वे जीवाः तुष्यन्ति। तस्मात् प्रियम् एव वक्तव्यम् — वचने का दरिद्रता? वचनं तु निःशुल्कम्!

Meaning: by the gift of a kind word every creature is pleased; therefore speak kindly — why be a miser with words? Words cost nothing. A perfect motto for this whole level on graceful speech.

शब्दाः · Vocabulary

शब्दः	Meaning	टिप्पणी · Note
अस्तु	so be it, okay	लोट् of अस् — third person
भवतु	let it be, alright	लोट् of भू
मास्तु	no need, no thanks	मा + अस्तु
बाढम्	certainly, very well
पर्याप्तम्	enough, sufficient
अवश्यम्	certainly, without fail
उत्सवः	festival

अभ्यासः · Practice

“भवान् चायं पिबति वा?” — न इष्यते चेत् किं वदेत्? Someone offers you tea and you politely decline. What do you say?

मित्रम् — “श्वः मिलामः वा?” भवान् — “________, श्वः एव मिलामः।” (agree) Agree to meet tomorrow.

योजयतु। Match formula and meaning.

वाक्यं रचयतु — “Let lunch be at my house.” Arrange the words.

तस्मात्तदेव वक्तव्यं ________ का दरिद्रता॥ Complete the subhāṣita line.

वाक्यव्यवहारः · Use it

अद्य दिने त्रिवारम् “अस्तु” “भवतु” “मास्तु” इति प्रयोगं करोतु — गृहे, मित्रैः सह, दूरवाण्यां च। ततः एकं लघुसंवादं लिखतु यस्मिन् एकं निमन्त्रणं, एका सम्मतिः, एकः मृदुनिषेधः च स्यात्।

Today, use अस्तु, भवतु and मास्तु at least three times each — at home, with friends, on the phone. Then write a six-line mini-dialogue containing one invitation, one acceptance, and one polite refusal.