यत् तत्, ये ते
Relative clauses II: यत्–तत् and the plurals

नपुंसके यत्-तत्, बहुवचने ये-ते याः-ताः यानि-तानि।

Things (यत्…तत्) and groups (ये…ते, याः…ताः, यानि…तानि).

श्रवणम् · Listen

आपणे संवादः
 माता —  पुत्र, यत् फलं मधुरं तत् क्रीणीमः। 
Son, let's buy whichever fruit is sweet.  
 पुत्रः —  ये आम्राः पीताः ते मधुराः भवन्ति। 
The mangoes that are yellow are sweet.  
 माता —  साधु। यानि फलानि अद्य आगतानि तानि एव गृह्णीमः। 
Good. We'll take only those fruits that arrived today.  
 पुत्रः —  याः बालिकाः तत्र सन्ति ताः अपि फलानि क्रीणन्ति। 
The girls who are there are also buying fruits.  
 माता —  यत् त्वम् इच्छसि तत् वद — गृहं गच्छावः! 
Say what you want — and let's go home!  

विवरणम् · Explanation

नपुंसके युगलं यत्-तत् — “यत् इच्छसि तत् वद”। बहुवचने — पुंसि ये-ते (“ये पठन्ति ते जानन्ति”), स्त्रियां याः-ताः, नपुंसके यानि-तानि (“यानि मधुराणि तानि खाद”)।

For things, the pair is यत्…तत्: यत् इच्छसि तत् वद — say what you want. Plurals follow the pronoun table you know: masculine ये…ते, feminine याः…ताः, neuter यानि…तानि.

सूत्रम् एकम् एव — य-शब्दः त-शब्दः च लिङ्गे वचने च मिलतः, विभक्तौ तु प्रत्येकं स्ववाक्यम् अनुसरति। “यानि फलानि त्वं क्रीणासि तानि मधुराणि” — यानि द्वितीया (क्रीणासि इत्यस्य कर्म), तानि प्रथमा।

One rule covers everything: य- and त- agree in gender and number, but each takes the case its own clause demands. यानि फलानि त्वं क्रीणासि तानि मधुराणि — यानि is accusative inside its clause, तानि nominative in the main one.

शब्दाः · Vocabulary

शब्दः	Meaning
यत् … तत्	what … that (n.)
ये … ते	those who … they (m. pl.)
याः … ताः	those who … they (f. pl.)
यानि … तानि	those which … they (n. pl.)
आपणः	shop, market
क्रीणाति	buys
आम्रः	mango

अभ्यासः · Practice

________ इच्छसि तत् वद। (what) Say what you want.

“ये पठन्ति ________ जानन्ति।” Those who read — they know.

“यानि फलानि मधुराणि ________ खाद।” Eat those fruits that are sweet.

वाक्यं रचयतु — “The mangoes that are yellow are sweet.” Arrange the words.

युगलानि योजयतु। Match the pairs.

वाक्यव्यवहारः · Use it

भवतः/भवत्याः रुचिं वदतु — “यत् भोजनं मह्यं रोचते तत् …। यानि पुस्तकानि अहं पठामि तानि …। ये जनाः मां हासयन्ति ते मम मित्राणि।” पञ्च वाक्यानि, पञ्च भिन्नानि युगलानि।

Describe your tastes in five sentences, each with a different pair (यत्…तत्, ये…ते, याः…ताः, यानि…तानि, यः…सः): the food you like, the books you read, the people who make you laugh…