Level 5 · Lesson 6

पठन्ती बालिका, वर्धमानः वृक्षः
Reading girl, growing tree: present participles II

स्त्रीलिङ्गे शतृ — पठन्ती; आत्मनेपदे शानच् — वर्धमानः।

Feminine participles (पठन्ती) and -मान participles (वर्धमानः).

श्रवणम् · Listen

गृहे संवादः
 पिता —  एषा पठन्ती बालिका का? 
Who is this girl who is reading?  
 माता —  सा अस्माकं पुत्री लीला। सा प्रतिदिनं पठन्ती वर्धते। 
She is our daughter Līlā. She grows day by day, reading.  
 पिता —  उद्याने वर्धमानः एषः वृक्षः अपि उन्नतः भवति! 
This tree growing in the garden is also getting tall!  
 माता —  आम्। तत्र गायन्ती बालिका लीलायाः सखी। 
Yes. The girl singing there is Līlā's friend.  
 पिता —  सा तु मोदमाना नृत्यति अपि! 
And she is even dancing with joy!  

विवरणम् · Explanation

स्त्रीलिङ्गे शतृ-रूपे “न्ती” भवति — गच्छन् → गच्छन्ती, पठन् → पठन्ती, हसन् → हसन्ती। सुन्दरी-शब्दः इव चलति — पठन्ती बालिका, पठन्तीं बालिकां पश्यामि।

The feminine of the शतृ participle ends in -न्ती: गच्छन्ती, पठन्ती, हसन्ती. It declines like सुन्दरी: nominative पठन्ती बालिका, accusative पठन्तीं बालिकाम्.

आत्मनेपदस्य धातवः (वर्धते, मोदते, लभते — चतुर्थस्तरे ज्ञाताः) “मान”-प्रत्ययं गृह्णन्ति — एषः शानच्। वर्धते → वर्धमानः, मोदते → मोदमानः, लभते → लभमानः। स्त्रीलिङ्गे — वर्धमाना, मोदमाना।

Verbs that take -ते endings (आत्मनेपद, met in Level 4: वर्धते, मोदते, लभते) form their participle with -मान instead — this is शानच्: वर्धमानः (growing), मोदमानः (rejoicing), लभमानः (obtaining). Feminine: वर्धमाना, मोदमाना. Same adjective-like agreement as before.

शब्दाः · Vocabulary

शब्दः	Meaning	टिप्पणी · Note
पठन्ती	reading (f.)
गायन्ती	singing (f.)
हसन्ती	laughing (f.)
वर्धमानः	growing	from वर्धते
मोदमानः	rejoicing	from मोदते
लभमानः	obtaining	from लभते
नृत्यति	dances
सखी	female friend

अभ्यासः · Practice

________ बालिका गृहं गच्छति। (reading) The reading girl goes home.

वर्धते इत्यस्य कृदन्तं किम्? What is the participle of वर्धते?

“गायन्ती” इति रूपं कस्य कृते? गायन्ती describes whom?

वाक्यं रचयतु — “The laughing girl eats a modaka.” Arrange the words.

योजयतु। Match.

वाक्यव्यवहारः · Use it

कुटुम्बस्य स्त्रियः बालिकाः च स्मरतु — “मम माता पाकं कुर्वती गायति। मम भगिनी हसन्ती वदति।” एवं त्रीणि वाक्यानि वदतु। ततः “वर्धमान”-शब्देन द्वे वाक्ये वदतु — वर्धमानः वृक्षः, वर्धमाना बालिका।

Make three sentences about women or girls you know using -न्ती forms (e.g. मम भगिनी हसन्ती वदति), then two sentences with वर्धमान — one masculine, one feminine. Say them all aloud.