पाठक्रमःLevel 5 · कथनकौशलम् → पाठः 5

Level 5 · Lesson 5

गच्छन् बालकः
The going boy: present participles I

शतृ-प्रत्ययः पुंलिङ्गे — धावन् बालकः, गायन्तः जनाः।

Describe people mid-action: धावन् बालकः, the running boy.

श्रवणम् · Listen

मार्गे संवादः

माता — रमेश, मार्गे धावन् सः बालकः कः?
Ramesh, who is that boy running on the road?
रमेशः — सः मम मित्रं गोपालः। सः क्रीडाङ्गणं धावति।
That is my friend Gopāla. He is running to the playground.
माता — तत्र गायन्तः जनाः के?
Who are those singing people there?
रमेशः — ते भक्ताः। ते गायन्तः मन्दिरं गच्छन्ति।
They are devotees. They go to the temple singing.
माता — साधु। पठन्तं बालकं सर्वे प्रशंसन्ति, स्मर!
Good. Remember — everyone praises a boy who is reading!

विवरणम् · Explanation

“धावन् बालकः” = यः बालकः धावति सः। क्रियापदं विशेषणम् इव भवति — एषः शतृ-प्रत्ययः। धावति → धावन्, गच्छति → गच्छन्, पठति → पठन्। बहुवचने — धावन्तः बालकाः, गायन्तः जनाः।

धावन् बालकः means ‘the boy who is running’ — the verb itself becomes an adjective. This is the शतृ participle: धावति → धावन्, गच्छति → गच्छन्, पठति → पठन्. Plural: धावन्तः, गायन्तः. It is the heart of fluent description.

एतत् विशेषणम् इव विभक्तिम् अपि अनुसरति। प्रथमा — हसन् बालकः। द्वितीया — अहं हसन्तं बालकं पश्यामि। एकस्मिन् वाक्ये द्वे क्रिये अपि वक्तुं शक्यते — “ते गायन्तः गच्छन्ति” = ते गायन्ति, गच्छन्ति च।

Like any adjective it follows case: nominative हसन्, accusative हसन्तम् (हसन्तं बालकं पश्यामि = I see the laughing boy). It also lets one sentence carry two actions: ते गायन्तः गच्छन्ति = they go while singing.

शब्दाः · Vocabulary

शब्दः Meaning टिप्पणी · Note
धावन् running pl. धावन्तः, acc. धावन्तम्
गच्छन् going
पठन् reading
गायन् singing
हसन् laughing
क्रीडन् playing
भक्तः devotee
प्रशंसति praises

अभ्यासः · Practice

________ बालकः मार्गे पतति। (running) The running boy falls on the road.
“I see the laughing boy” — किं साधु? Pick the correct sentence.
पठन् इत्यस्य बहुवचनं किम्? What is the plural of पठन्?
वाक्यं रचयतु — “The singing people go to the temple.” Arrange the words.
योजयतु। Match.

वाक्यव्यवहारः · Use it

गवाक्षात् बहिः पश्यतु, अथवा मार्गं स्मरतु। पञ्च जनान् शतृ-रूपेण वर्णयतु — “धावन् बालकः…, वदन् पुरुषः…, क्रीडन्तः बालकाः…” इति। प्रत्येकं वाक्ये का क्रिया चलति इति वदतु।

Look out of a window (or picture a street) and describe five people mid-action with शतृ forms: धावन् बालकः…, वदन् पुरुषः…, क्रीडन्तः बालकाः… Say what each is doing as a full sentence.