पठितुम् इच्छामि
Want to, go to: तुमुन्

तुमुन्-प्रत्ययेन प्रयोजनम् इच्छा च — पठितुम् इच्छामि, क्रीडितुं गच्छामि।

Express wishes and purposes with the -तुम् infinitive: I want to read, I'm going (in order) to play.

श्रवणम् · Listen

सायङ्काले
 अम्बा —  पुत्रि, कुत्र गच्छसि? 
Daughter, where are you off to?  
 पुत्री —  अहं मित्रैः सह क्रीडितुं गच्छामि। 
I'm going to play with my friends.  
 अम्बा —  प्रथमं किञ्चित् खादितुम् इच्छसि किम्? 
Do you want to eat something first?  
 पुत्री —  न इच्छामि। शीघ्रं गन्तुम् इच्छामि! 
No. I want to go right away!  
 अम्बा —  अस्तु। सायं सप्तवादने आगन्तुं शक्नोषि किम्? 
Fine. Can you come back by seven in the evening?  
 पुत्री —  आम्, शक्नोमि। आगत्य पाठं पठितुम् अपि इच्छामि। 
Yes, I can. After coming back I want to study my lesson too.  

विवरणम् · Explanation

“-तुम्” इति रूपं प्रयोजनम् इच्छां च वदति। इच्छया सह — “पठितुम् इच्छामि”। गमनस्य प्रयोजनम् — “क्रीडितुं गच्छामि” = क्रीडनाय गच्छामि। शक्त्या सह — “गन्तुं शक्नोमि”।

The ‑तुम् form is Sanskrit's ‹to do› infinitive, used three big ways: with इच्छामि for wishes (पठितुम् इच्छामि — I want to read), with motion verbs for purpose (क्रीडितुं गच्छामि — I go to play), and with the new verb शक्नोमि for ability (गन्तुं शक्नोमि — I can go).

मुख्यरूपाणि — गन्तुम्, खादितुम्, पठितुम्, क्रीडितुम्, द्रष्टुम् (दृश्), कर्तुम् (कृ), श्रोतुम् (श्रु), वक्तुम् (वच्), दातुम् (दा), पातुम् (पा)। तुमुन्-रूपं कदापि न परिवर्तते।

Core forms: गन्तुम्, खादितुम्, पठितुम्, क्रीडितुम्, plus the short ones द्रष्टुम् (to see), कर्तुम् (to do), श्रोतुम् (to hear), वक्तुम् (to say), दातुम् (to give), पातुम् (to drink). Before इच्छामि the final म् often joins as in पठितुम् इच्छामि; before गच्छामि you will see क्रीडितुं with anusvāra — same word, sandhi only.

शब्दाः · Vocabulary

शब्दः	Meaning	टिप्पणी · Note
पठितुम्	to read
गन्तुम्	to go
खादितुम्	to eat
क्रीडितुम्	to play
द्रष्टुम्	to see	दृश्
कर्तुम्	to do	कृ
शक्नोमि	I can, am able	सः शक्नोति

अभ्यासः · Practice

“अहं चलच्चित्रं ________ इच्छामि।” — किं पदं युक्तम्? I want to see a film.

बालकाः उद्यानं ________ गच्छन्ति। (क्रीड्) The boys go to the garden to play.

अहम् अद्य आगन्तुं न ________। (शक्) I cannot come today.

वाक्यं रचयतु — “She wants to hear a story.” Arrange the words.

योजयतु — धातुः तुमुन्-रूपेण सह। Match root and infinitive.

“खादित्वा गच्छामि” / “खादितुं गच्छामि” — कः भेदः? What is the difference between these two?

वाक्यव्यवहारः · Use it

स्वस्य पञ्च इच्छाः वदतु — “अहं … इच्छामि” इति, प्रत्येकं भिन्नेन तुमुन्-रूपेण। ततः द्वे वाक्ये “शक्नोमि / न शक्नोमि” इति।

State five personal wishes, each with a different infinitive: संस्कृतं वक्तुम् इच्छामि, … द्रष्टुम् इच्छामि। Then add two ability sentences with शक्नोमि and न शक्नोमि।