याचते, मोदते
Asking, rejoicing, speaking: आत्मनेपद II

अधिकाः आत्मनेपदधातवः — याचते, मोदते, भाषते, वन्दते।

Grow the -ते family: याचते (asks for), मोदते (rejoices), भाषते (speaks), वन्दते (salutes).

श्रवणम् · Listen

संस्कृतवर्गे
 गुरुः —  सुप्रभातम्! अद्य कः कः संस्कृतेन भाषते? 
Good morning! Who all will speak in Sanskrit today?  
 छात्राः —  वयं सर्वे भाषामहे! 
We all will!  
 गुरुः —  साधु! रमेश, त्वम् अद्य किमर्थम् एवं मोदसे? 
Good! Ramesh, why are you so delighted today?  
 रमेशः —  गुरो, अहं नूतनं पुस्तकं लभे — अतः मोदे! 
Sir, I'm getting a new book — that's why I'm delighted!  
 सीता —  अहम् अपि तत् पुस्तकं याचे, गुरो! 
I'm asking for that book too, sir!  
 गुरुः —  उभौ लभेथे! ये छात्राः पठन्ति, ते सदा मोदन्ते। 
You'll both get it! Students who study are always happy.  

विवरणम् · Explanation

अद्य चत्वारः नूतनाः आत्मनेपदिनः — याचते (प्रार्थयते), मोदते (आनन्दं अनुभवति), भाषते (वदति), वन्दते (नमति)। रूपाणि लभते-समानानि — मोदे, मोदसे, मोदते, मोदामहे, मोदन्ते।

Four more ‑ते verbs, conjugated exactly like लभते: याचते asks for, मोदते rejoices, भाषते speaks, वन्दते salutes respectfully. So: मोदे (I rejoice), मोदसे, मोदते, मोदामहे (we rejoice), मोदन्ते (they rejoice).

“याचते” द्विकर्मकः इव व्यवह्रियते — “बालः मातरं फलं याचते” (asks mother for fruit)। “भाषते” तृतीयया सह — “संस्कृतेन भाषते”। “वन्दते” द्वितीयया — “गुरुं वन्दते”।

Watch the cases: याचते can take two objects — बालः मातरं फलं याचते, the boy asks his mother for fruit. भाषते pairs with तृतीया for the language — संस्कृतेन भाषामहे, we speak in Sanskrit. वन्दते takes a plain object — गुरुं वन्दते।

शब्दाः · Vocabulary

शब्दः	Meaning	टिप्पणी · Note
याचते	asks for, begs
मोदते	rejoices, is delighted
भाषते	speaks	संस्कृतेन भाषते
वन्दते	salutes, bows to
मोदन्ते	they rejoice
भाषे	I speak

अभ्यासः · Practice

“वयं संस्कृतेन ________।” — किं पदं युक्तम्? We speak in Sanskrit.

बालकः मातरं मोदकं ________। (याच्) The boy asks his mother for a sweet.

उत्सवे सर्वे जनाः ________। (मुद्) At the festival all the people rejoice.

वाक्यं रचयतु — “The pupils salute the guru.” Arrange the words.

योजयतु — धातुः अर्थेन सह। Match verb and meaning.

“संस्कृतेन भाषते” — “संस्कृतेन” इति का विभक्तिः? In संस्कृतेन भाषते, which case is संस्कृतेन?

वाक्यव्यवहारः · Use it

पञ्च वाक्यानि वदतु — “अहं प्रतिदिनं … वन्दे”, “अहं … याचे”, “वयं … मोदामहे”, “मम मित्रं … भाषते” इत्यादीनि। प्रत्येकं नूतनधातुः एकवारम् आगच्छेत्।

Make five sentences using each new verb at least once: whom you salute daily (वन्दे), what you ask for (याचे), when your family rejoices (मोदामहे), and which language a friend speaks (भाषते).