सत्यं वदेत्, धर्मं चरेत्
Polite requests and golden rules: कुर्यात्, स्यात्

विधिलिङः विशेषरूपाणि — कुर्यात्, स्यात्, ब्रूयात् — विनम्रप्रार्थनाश्च।

The special विधिलिङ् forms कुर्यात् (should do) and स्यात् (might be), plus polite requests.

श्रवणम् · Listen

मार्गे
 पथिकः —  महोदय, भवान् मम साहाय्यं कुर्यात् किम्? अहं मार्गं न जानामि। 
Sir, would you kindly help me? I don't know the way.  
 स्थानिकः —  अवश्यम्। भवान् कुत्र गच्छति? 
Of course. Where are you going?  
 पथिकः —  पुस्तकालयं गच्छामि। सः दूरे स्यात् किम्? 
To the library. Might it be far?  
 स्थानिकः —  न, समीपे एव। भवान् एतेन मार्गेण गच्छेत्, ततः वामतः चलेत्। 
No, quite near. You should take this road, then turn left.  
 पथिकः —  बहु धन्यवादः! 
Thank you very much!  
 स्थानिकः —  किमपि न। शुभं भवेत्! 
Not at all. May all go well!  

विवरणम् · Explanation

द्वौ विशेषौ — “करोति” इत्यस्य विधिलिङ् “कुर्यात्”, “अस्ति” इत्यस्य “स्यात्”। “किं कुर्याम्?” “तत् कठिनं स्यात्।” “ब्रूयात्” अपि स्मरतु — “सत्यं ब्रूयात्” इति।

Two essential irregulars: करोति → कुर्यात् (one should do; I should do = कुर्याम्) and अस्ति → स्यात् (it might/should be). स्यात् is how you hedge: तत् कठिनं स्यात् — that could be difficult. Add ब्रूयात् (one should say) from the classic line below.

विधिलिङ् विनम्रप्रार्थनायाम् अपि — “भवान् साहाय्यं कुर्यात् किम्?” इति प्रश्नः “कृपया साहाय्यं करोतु” इत्यस्मात् मृदुतरः। सुभाषितं स्मरतु — “सत्यं ब्रूयात् प्रियं ब्रूयात् न ब्रूयात् सत्यम् अप्रियम्।”

With भवान् + किम्, विधिलिङ् makes the politest of requests: भवान् साहाय्यं कुर्यात् किम्? — would you be so kind as to help? And here is your first सुभाषित: सत्यं ब्रूयात् प्रियं ब्रूयात्, न ब्रूयात् सत्यम् अप्रियम् — speak the truth, speak it pleasantly; do not speak truth that wounds.

शब्दाः · Vocabulary

शब्दः	Meaning	टिप्पणी · Note
कुर्यात्	should do	अहं कुर्याम्, ते कुर्युः
स्यात्	might be, should be	from अस्ति
ब्रूयात्	should speak, say
चरेत्	should practise, walk	धर्मं चरेत्
कृपया	kindly, please
साहाय्यम्	help

अभ्यासः · Practice

विनम्रतमा प्रार्थना का? Which request is the most polite?

छात्रः किं ________? — सः प्रतिदिनं पठेत्। (कृ) What should a student do? — He should study daily.

श्वः वर्षा ________ — छत्रं नयतु! (अस्) It might rain tomorrow — take an umbrella!

सुभाषितस्य प्रथमपादं रचयतु — “One should speak the truth pleasantly.” Arrange the words.

योजयतु। Match present and विधिलिङ्.

वाक्यव्यवहारः · Use it

तिस्रः विनम्रप्रार्थनाः रचयतु — “भवान्/भवती … कुर्यात्/वदेत्/आगच्छेत् किम्?” इति। ततः एकं स्वकीयं “जीवनसूत्रं” वदतु — “… कुर्यात्, … न कुर्यात्” इति।

Compose three polite requests on the भवान् … कुर्यात् किम्? pattern. Then state your own life rule in two clauses: one should … (कुर्यात्), one should not … (न कुर्यात्).