लभताम्, वन्दस्व
Imperatives that end in -ताम्: आत्मनेपद लोट्

आत्मनेपदधातूनां लोट्-रूपाणि — लभताम्, वन्दस्व, मोदन्ताम्।

Meet the second family of verbs through their imperatives: लभताम् (may you receive), वन्दस्व (bow!).

श्रवणम् · Listen

मन्दिरे
 माता —  पुत्र, प्रथमं देवं वन्दस्व। 
Son, first bow to the deity.  
 पुत्रः —  वन्दे! अम्ब, पश्य — पूजकः आगच्छति। 
I bow! Mother, look — the priest is coming.  
 पूजकः —  वत्स, इदं फलं लभस्व। भवती अपि प्रसादं लभताम्। 
Child, receive this fruit. Madam, you too please receive the prasāda.  
 माता —  धन्यवादः। भगवन्, किं निवेदनं ददानि? 
Thank you. Sir, what offering shall I give?  
 पूजकः —  यत् इच्छति तत् ददातु। सर्वे जनाः मोदन्ताम्! 
Give whatever you wish. May all people be happy!  

विवरणम् · Explanation

केषाञ्चन धातूनाम् अन्ते “-ति” न, “-ते” इति भवति — लभते, वन्दते, मोदते। एते आत्मनेपदिनः। तेषां लोट्-रूपाणि — सः लभताम्, ते लभन्ताम्, त्वं लभस्व।

Some verbs you will soon meet end in ‑ते instead of ‑ति: लभते (receives), वन्दते (bows), मोदते (rejoices). They are called आत्मनेपद verbs. Their imperatives look new: respectful/third person लभताम्, plural लभन्ताम्, informal लभस्व।

आशीर्वादे एतानि रूपाणि श्रूयन्ते — “सर्वे जनाः सुखिनः भवन्तु, सर्वे मोदन्ताम्!” “वन्दस्व” “लभस्व” इति मित्रजनं प्रति। “ददानि” इति “ददाति”-धातोः उत्तमपुरुषलोट् — “किं ददानि?” = what shall I give?

You hear these forms in blessings: सर्वे मोदन्ताम् — may all rejoice. The ‑स्व ending is the informal command: वन्दस्व (bow!), लभस्व (take/receive!). And from ददाति comes the polite offer ददानि: किं ददानि? — what shall I give you? The full present of लभते comes in lesson 14; for now, own these chunks.

शब्दाः · Vocabulary

शब्दः	Meaning	टिप्पणी · Note
लभताम्	may he/she/you (resp.) receive
लभस्व	receive!, take! (informal)
वन्दस्व	bow!, salute! (informal)	respectful: वन्दताम्
मोदन्ताम्	may they rejoice
सेवस्व	serve!, attend to! (informal)
ददानि	shall I give?
प्रसादः	blessed offering

अभ्यासः · Practice

मान्यं जनं प्रति — “भवान् फलं ________।” To a respected person: please receive the fruit.

त्वं गुरुं ________। (वन्द्, informal) Bow to the teacher!

सर्वे बालकाः ________! (मुद्, may they rejoice) May all the children rejoice!

वाक्यं रचयतु — “What shall I give to you?” Arrange the words.

योजयतु। Match the imperative pairs.

वाक्यव्यवहारः · Use it

चत्वारि वाक्यानि रचयतु — एकं मित्राय (… लभस्व), एकं मान्याय (भवान् … लभताम्), एकः आशीर्वादः (सर्वे … मोदन्ताम्), एका पृच्छा (किं ददानि?)।

Produce four lines: an informal offer to a friend (इदं लभस्व), a respectful one (भवान् प्रसादं लभताम्), a blessing (सर्वे मोदन्ताम्!), and the host's question किं ददानि?