मित्रेण सह गच्छामि
Together with — सह and विना

केन सह गच्छसि? — मित्रेण सह! सह-विना-प्रयोगः।

Company takes तृतीया + सह; विना (without) pairs with तृतीया or द्वितीया.

श्रवणम् · Listen

उद्यानं प्रति
 श्यामः —  राम, उद्यानं गच्छसि वा? केन सह गच्छसि? 
Rāma, going to the park? With whom?  
 रामः —  अहं मित्रेण सह गच्छामि। त्वम् अपि आगच्छ! 
I am going with a friend. You come too!  
 श्यामः —  अहं जनकेन सह आपणं गच्छामि। 
I am going to the market with my father.  
 रामः —  लीला एकाकिनी गच्छति वा? 
Is Līlā going alone?  
 श्यामः —  न, सा रमया सह गच्छति। 
No, she is going with Ramā.  
 रामः —  साधु। मित्रेण विना उद्यानं न रोचते! 
Good. A park is no fun without a friend!  

विवरणम् · Explanation

“सह” इति शब्दः तृतीयया सह एव तिष्ठति — मित्रेण सह, जनकेन सह, रमया सह। प्रश्नः — “केन सह?” इति। स्त्रीशब्दे “रमा → रमया” इति रूपम्।

सह (together with) always sits next to a तृतीया word: मित्रेण सह, जनकेन सह. Ask केन सह? — with whom? Note the feminine ‑आ pattern: रमा → रमया, just like लेखनी → लेखन्या last lesson.

“विना” इति शब्दः “…न अस्ति” इति अर्थं ददाति। तृतीयया वा द्वितीयया वा सह भवति — “जलेन विना” अथवा “जलं विना”। उभयं शुद्धम्।

विना means without. It happily takes तृतीया or द्वितीया — both जलेन विना and जलं विना are correct. Pick one pattern (we will mostly use तृतीया) and stay consistent in your own speech.

शब्दाः · Vocabulary

शब्दः	Meaning	टिप्पणी · Note
सह	with, together with	always with तृतीया
विना	without	with तृतीया or द्वितीया
मित्रम्	friend	neuter; तृतीया = मित्रेण
जनकः	father
एकाकी / एकाकिनी	alone (m. / f.)
रोचते	is pleasing	fixed phrase for now: न रोचते — not fun

अभ्यासः · Practice

अहं ________ सह क्रीडामि। (मित्रम्) I play with a friend. Pick the form before सह।

लीला ________ सह नदीं गच्छति। (रमा) Līlā goes to the river with Ramā.

वाक्यं रचयतु — “I go to the market with father.” Arrange the words.

दुग्धेन ________ अहं चायं न पिबामि। I do not drink tea without milk.

________ सह गच्छसि? — गुरुणा सह गच्छामि। With whom are you going? — With the teacher.

वाक्यव्यवहारः · Use it

भवान्/भवती केन सह किं करोति? त्रीणि वाक्यानि “… सह” इति वदतु, एकं वाक्यं “… विना” इति वदतु। यथा — “अहं मित्रेण सह पठामि। अहं जलेन विना न जीवामि।”

Say three true sentences about who you do things with (… सह) and one about what you cannot do without (… विना). Example: अहं मित्रेण सह पठामि। अहं जलेन विना न जीवामि।