Level 2 · Lesson 5

मम कुटुम्बम्
My family

माता, पिता, भ्राता, भगिनी — कुटुम्बजनानां परिचयः।

Introduce your family members and say what they do.

श्रवणम् · Listen

कुटुम्बपरिचयः
 मोहनः —  एतत् मम कुटुम्बम्। एषः मम पिता। सः वैद्यः अस्ति। 
This is my family. This is my father. He is a doctor.  
 सुधा —  भवतः माता किं करोति? 
What does your mother do?  
 मोहनः —  मम माता अध्यापिका अस्ति। सा बालकान् पाठयति। 
My mother is a teacher. She teaches children.  
 सुधा —  भवतः कति भ्रातरः सन्ति? 
How many brothers do you have?  
 मोहनः —  मम एकः भ्राता अस्ति, एका भगिनी च अस्ति। 
I have one brother and one sister.  
 सुधा —  एषा का? 
Who is this?  
 मोहनः —  एषा मम पितामही। सा रामायणकथां वदति। 
This is my grandmother. She tells Rāmāyaṇa stories.  

विवरणम् · Explanation

सम्बन्धं वदति — “मम एकः भ्राता अस्ति” इति। बहवः चेत् — “मम द्वौ भ्रातरौ स्तः”, “मम त्रयः भ्रातरः सन्ति” इति।

To say you have relatives, use मम + relative + अस्ति: मम एकः भ्राता अस्ति “I have one brother”. For two, the verb is स्तः; for more, सन्ति: मम त्रयः भ्रातरः सन्ति.

कुटुम्बजनस्य वृत्तिम् अपि वदतु — “मम पिता वैद्यः अस्ति। सः चिकित्सां करोति।” इति द्वे वाक्ये।

Pair each introduction with an activity: मम पिता वैद्यः अस्ति, plus what he does — सः चिकित्सां करोति “he treats patients”. Note माता, पिता, भ्राता end in -आ even though पिता and भ्राता are masculine.

शब्दाः · Vocabulary

शब्दः	Meaning
कुटुम्बम्	family
माता	mother
पिता	father
भ्राता / भ्रातरः	brother / brothers
भगिनी	sister
पुत्रः / पुत्री	son / daughter
पितामहः / पितामही	grandfather / grandmother (paternal)
मातामहः / मातामही	grandfather / grandmother (maternal)
मातुलः	maternal uncle
पाठयति	teaches

अभ्यासः · Practice

पितुः माता का? Who is your father's mother?

मम एका ________ अस्ति। (sister) I have one sister.

योजयतु। Match the family words.

वाक्यं रचयतु — “My father is a doctor.” Arrange the words.

“मम त्रयः भ्रातरः ________।” I have three brothers. Which verb?

वाक्यव्यवहारः · Use it

अधुना भवान्/भवती स्वकुटुम्बं वदतु — षट् वाक्यानि। “एषः मम पिता। सः … करोति। एषा मम माता। सा …” इति प्रत्येकं जनस्य नाम वृत्तिं च वदतु।

Introduce your family in six sentences: who each person is (एषः/एषा मम …) and what they do (सः/सा … करोति). End with how many siblings you have, choosing अस्ति, स्तः, or सन्ति correctly.