Level 1 · Lesson 10

अहं खादामि, त्वं खादसि, सः खादति
The SOV sentence — I, you, he/she

कर्ता, कर्म, क्रिया — लट्-एकवचनम्।

Build subject–object–verb sentences with the three singular endings.

श्रवणम् · Listen

भोजनसमयः
 अध्यापकः —  त्वं किं खादसि? 
What are you eating?  
 बालः —  अहं फलं खादामि। 
I am eating a fruit.  
 अध्यापकः —  सः किं खादति? 
What is he eating?  
 बालः —  सः ओदनं खादति। 
He is eating rice.  
 अध्यापकः —  त्वं किं पठसि? 
What do you read?  
 बालः —  अहं पुस्तकं पठामि। 
I read a book.  
 अध्यापकः —  सा किं लिखति? 
What is she writing?  
 बालः —  सा पत्रं लिखति। 
She is writing a letter.  

विवरणम् · Explanation

संस्कृतवाक्ये क्रमः — कर्ता, कर्म, क्रिया। “अहं फलं खादामि” — अहम् कर्ता, फलम् कर्म, खादामि क्रिया। कर्मपदे “-म्” भवति।

The natural Sanskrit order is Subject–Object–Verb: अहं (S) फलं (O) खादामि (V). The object takes -म् (फलम्, ओदनम्, पुस्तकम्, पत्रम्). This is the लट् (present tense) pattern you have been using all along.

क्रियायाः अन्तः कर्तारम् अनुसरति — अहं खादामि, त्वं खादसि, सः/सा खादति। भवान्/भवती अपि “-ति” इति — “भवान् खादति”।

The verb ending tells you the subject: -आमि with अहम् (खादामि), -सि with त्वम् (खादसि), -ति with सः/सा/तत् (खादति). Important: polite भवान्/भवती also takes the -ति form — भवान् खादति, never खादसि.

शब्दाः · Vocabulary

शब्दः	Meaning
खादामि / खादसि / खादति	I eat / you eat / he-she eats
पठामि / पठसि / पठति	I read / you read / he-she reads
पिबामि / पिबसि / पिबति	I drink / you drink / he-she drinks
लिखामि / लिखसि / लिखति	I write / you write / he-she writes
गच्छामि / गच्छसि / गच्छति	I go / you go / he-she goes
ओदनम्	cooked rice
पत्रम्	letter
पुस्तकम्	book

अभ्यासः · Practice

“त्वं जलं ________।” You drink water. Which form?

“भवान् पुस्तकं ________।” You (polite) read a book. Which form?

अहं पत्रं ________। (लिख्) I write a letter.

वाक्यं रचयतु — “She eats rice.” Arrange in subject–object–verb order.

योजयतु। Match subject to verb form.

सा फल________ खादति। She eats a fruit — mark the object.

वाक्यव्यवहारः · Use it

अधुना भवान्/भवती षट् वाक्यानि वदतु — द्वे “अहम् …आमि” इति, द्वे “त्वम् …सि” इति, द्वे “सः/सा …ति” इति। प्रत्येकं वाक्ये कर्म अपि भवतु।

Produce six SOV sentences of your own — two each with अहम्, त्वम्, and सः/सा — every one with an object ending in -म्. This pattern is the backbone of Level 2, so say them until they feel automatic.